Profilaktyka zdrowotna oraz rola samorządów w poprawie zdrowia mieszkańców były jednym z tematów XI Europejskiego Kongresu Samorządów w Mikołajkach. W dwóch panelach poświęconych zdrowiu publicznemu udział wzięli eksperci związani z Polskim Towarzystwem Kardiologicznym.

W debacie dotyczącej zdrowia mieszkańców terenów wiejskich głos zabrał dr Paweł Sowa, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, ekspert Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Zwrócił uwagę na ograniczenia wynikające z planowania działań zdrowotnych wyłącznie na podstawie danych rejestrowych.

„Jeżeli planujemy potrzeby zdrowotne wyłącznie na podstawie danych rejestrowych, to widzimy przede wszystkim tych pacjentów, którzy już trafili do systemu. Badania populacyjne pokazują jednak, że istnieje duża grupa osób z nierozpoznanymi problemami zdrowotnymi. Tych osób w statystykach po prostu nie ma” – podkreślił dr Sowa.

Jak zaznaczył, oznacza to, że w wielu społecznościach skala ryzyka zdrowotnego może być niedoszacowana, a działania profilaktyczne nie zawsze odpowiadają rzeczywistym potrzebom mieszkańców. Dr Paweł Sowa jest współautorem raportu dotyczącego samorządowych aktywności profilaktycznych, w którym analizowano programy realizowane przez gminy i powiaty oraz sposoby oceny ich efektów.

„W wielu gminach prowadzone są wartościowe inicjatywy, ale brakuje ich standaryzacji i wspólnych kryteriów oceny. Naszą intencją było stworzenie narzędzia, które pomoże samorządom projektować i wdrażać programy w sposób uporządkowany oraz umożliwi ocenę ich efektów” – wskazał ekspert.

Temat skuteczności działań profilaktycznych powrócił także w kolejnym panelu kongresu. W dyskusji uczestniczył prof. Aleksander Prejbisz, sekretarz Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, kierownik Centrum Prewencji i Epidemiologii Chorób Układu Krążenia w Narodowym Instytucie Kardiologii w Warszawie.

Profesor zwrócił uwagę, że rzeczywisty efekt profilaktyki powinien być oceniany przez pryzmat kontroli czynników ryzyka.

„Profilaktyka zaczyna się od rozpoznania ryzyka, ale jej miarą jest skuteczna kontrola czynników ryzyka. Jeśli pacjent nie osiąga docelowych wartości ciśnienia tętniczego czy cholesterolu LDL, nie możemy mówić o realnym efekcie zdrowotnym” – zaznaczył prof. Prejbisz.

W tym kontekście podczas dyskusji wskazywano również na znaczenie inicjatywy „10 dla Serca”, która przypomina o podstawowych zasadach zmniejszania ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Regularna kontrola ciśnienia tętniczego i poziomu cholesterolu, aktywność fizyczna, właściwa dieta, utrzymanie prawidłowej masy ciała czy rezygnacja z palenia należą do codziennych decyzji mających realny wpływ na zdrowie.

Uczestnicy debaty zwracali także uwagę na rolę programów realizowanych w podstawowej opiece zdrowotnej, w tym programu profilaktycznego „Moje Zdrowie”, który umożliwia wcześniejszą identyfikację czynników ryzyka i planowanie dalszej opieki.

Dyskusje podczas kongresu pokazały, że skuteczna profilaktyka chorób układu krążenia wymaga współpracy wielu środowisk. Lekarze, samorządy i instytucje publiczne mają wspólny cel – poprawę zdrowia populacji poprzez wcześniejsze rozpoznawanie ryzyka i konsekwentne działania prewencyjne.